Grutto’s handje helpen in vogelrichtlijngebieden

13 mei 2026      

De grutto krijgt extra hulp! Ik zou haast zeggen uit onverwachte hoek. Het rijk heeft de grutto definitief als beschermde broedvogel toegevoegd aan de (25) vogelrichtlijngebieden in Nederland. Dat zijn Natura 2000-gebieden die beheerd worden door Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten of één van de provinciale landschappen.

Onwillekeurig komt bij mij de gedachte op aan percelen die jaren geleden aan landbouw onttrokken werden en die in de loop der jaren veranderden in ruigte met veel pitrus. Vergeleken met landbouwpercelen ontbreekt het er niet aan water in de sloten en op het land en toch hoor je kenners er omheen vaak verzuchten ‘dat er geen weidevogel meer zit’. Uiteraard geldt dat lang niet voor al die gebieden en het ligt allemaal veel genuanceerder dan ik hier uit de doeken kan doen. Zoals dat er veel meer vogelsoorten zijn waarop het beheer is gericht. En dat er bij inrichting van die gebieden nu eenmaal een nieuw peilbesluit valt in het Waterschap waardoor het peil niet geleidelijk, maar ineens omhooggaat. Met het vrijkomen van heel veel fosfaat tot gevolg.

Een overzichtje in de Leeuwarder Courant met broedparen vóór 1995 en nu laat me evengoed schrikken. Van 340/400 in het Sneekermeergebied naar 100 nu. Van 460 paren in Van Oordt’s Mersken naar een schamele 20 nu. Mooi dat daar zeldzame blauwgraslanden liggen. Maar zo’n groot en open gebied, daar moeten veel meer grutto’s kunnen broeden. Rijdend over de A7,  kijk je over het gebied en zie je aangrenzende melkveebedrijven die koeien weiden. Dan liggen er in elk geval kansen. Natuurbeheerders en boeren kunnen in deze gebieden veel aan elkaar hebben. Die boer heeft mest en kan jongvee en koeien weiden, de natuurgebieden hebben water, rustgebieden en vaak ook wel goed gelukte kruidenrijke graslanden. Die zijn fantastisch voor opgroeiende kuikens.

Met de grutto als doelsoort in deze gebieden hebben natuurbeheerders en provincie een flinke kluif om de beheerplannen erop aan te passen. En het rijk zal met geld over de brug moeten komen, anders is het symboolpolitiek. Het kan best goed uitpakken als natuurbeheerders, boeren en de specialisten van collectieven elkaar weten te vinden om gezamenlijke kennis en mogelijkheden te benutten.

Samen aan predatiebeheersing werken, in het voorjaar (vaste) mest brengen voor meer bodemleven (en hier en daar wat mínder water), maaien in fasen, voorbeweiden, extensief weiden, het hele palet dat in weidevogelcollectieven goed werkt, is inzetbaar. Span boeren maar voor je karretje, dat kan prima als ze er wat mee te winnen hebben qua extensivering en mestruimte en zich tevens als professionele partner gezien mogen voelen.

We spreken elkaar,